mohammed 的个人资料halabja&kurd kurdistan 1...照片日志列表更多 工具 帮助

halabja&kurd kurdistan 1988 space

http://voanews.com/kurdish/2008-03-19-voa2.cfm

یه‌ک سه‌ده‌ و چاره‌کێک زیاتره‌ که‌ کورد شۆڕش بۆ دامه‌زراندنی قه‌واره‌یه‌کی سیاسی نه‌ته‌وه‌یی ده‌کات و ، خوێن بۆ به‌ده‌ست هێنانه‌وه‌ی مافه‌کانی ده‌دات. شۆڕشه‌کانی کورد هه‌نگاوه‌کانی سه‌ر‌ه‌ڵدان و گه‌ڵاڵه‌ بوون و بوونه‌ ته‌وه‌ر بۆ جه‌ماوه‌ر به‌ خێرایی ده‌بڕن و ، ده‌بنه‌ جێی هیوای خه‌ڵکی سته‌مدیده‌ی کورد و ، فشاری ڕاسته‌قینه‌ ده‌خه‌نه‌ سه‌ر ڕژێمه‌ باڵاده‌سته‌کانی. به‌ڵام له‌ به‌هێزترین قۆناغدا یان سه‌رانی شۆڕش هه‌ڵده‌خه‌ڵه‌تێنرێن و به‌ له‌سێداره‌دانی خۆیان یان دوورخستنه‌وه‌یان و کپ کردنه‌وه‌ی شۆڕشه‌کانیان کۆتایی دێت ، یان له‌ناو خۆیاندا کرمی ناکۆکی و دووبه‌ره‌کی تێیان ده‌دات و هه‌موو ئاواته‌کانی کورد له‌ گه‌ڵ خۆیان ده‌به‌نه‌ ژێر گڵ و ، ده‌بێ نه‌وه‌کانی دوای ئه‌وان له‌ نووکه‌وه‌ تێهه‌ڵچنه‌وه‌.

ئه‌وه‌ زیاتر له‌ نیو سه‌ده‌یه‌ سه‌رانی کورد به‌ دوای سیاسه‌ت و ستراتیژییه‌تێکدا به‌کێشمان ده‌که‌ن که‌ تا ئێستا هیچیان لێ سه‌وز نه‌بووه‌. نیو سه‌ده‌یه‌ فێری وانه‌ی کوردایه‌تیمان ده‌که‌ن و ، به‌ بیری دروست کردنی ده‌وڵه‌ت گۆشمان ده‌که‌ن ، که‌چی که‌ گه‌یشتنه‌ ده‌سه‌ڵات ئه‌وه‌ی بیریان نه‌ما دانانی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت بوو. نه‌ک هه‌ر قوتابخانه‌ی په‌روه‌رده‌ کردنیان نه‌کرده‌وه‌ ، به‌ڵکو قفڵیشیان له‌ مێشکی خه‌ڵکی دا و ، ڕایانگه‌یاند که‌ ئه‌وان خه‌باتیان بۆ به‌دیهێنانی عێراقێکی دیموکراسی کردووه‌.

ئێمه‌ هێنده‌ شۆڕشی نوێ و سه‌رانی نوێمان لا پیرۆز بوو که‌ پێمان وابوو بێ بوونی ئه‌وان ناتوانین ته‌نانه‌ت ته‌نافی ڕه‌نگ ڕشتنی بناغه‌ی ده‌وڵاتیش بگرین. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی برسێتی و بێ ده‌رامه‌تی زۆرمان بینیبوو هه‌رگیز به‌ بیرماندا نه‌ده‌هات که‌ بچوکترین کادیر و به‌رپرسی قۆناغی خه‌باتی شاخ گه‌نده‌ڵه‌کانی شاریان لێده‌رچێت و ، وه‌ک خۆرکه‌ بکه‌ونه‌ ناو دارایی و سامانی نه‌ته‌وه‌یی میلله‌ته‌وه‌. هه‌رگیز به‌ بیرماندا نه‌ده‌هات که‌ به‌ سیاسه‌تی ته‌سکی حیزبایه‌تی و به‌ژه‌وه‌ندی تاکه‌ که‌س ئه‌منیه‌تی نه‌ته‌وه‌یی کورد بخه‌نه‌ مه‌ترسییه‌وه‌. هه‌رگیز به‌ بیرماندا نه‌ده‌هات که‌ بۆ به‌رده‌وام بوونی شه‌ڕی ناوخۆ پاڵ بده‌ن به‌و ڕژێمانه‌وه‌ خۆیان له‌ قۆناغی خه‌باتدا به‌ دوژمن پێناسه‌یان ده‌کردن.

من پێم سه‌یره‌ به‌رژه‌وه‌ندی حیزبایه‌تی و تاکتیکی سیاسه‌ت زاڵتر بن به‌ سه‌ر خاڵه‌ هاوبه‌شه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کاندا. 

ئه‌وه‌نده‌ی ئێمه‌ی نه‌وه‌ی نوێ بیرمان دێت ماندوو بوون و ڕاونان و کوشتن و ماڵوێرانی به‌شی کورد بووه‌ له‌ هه‌موو پارچه‌کانی کوردستاندا. ئێمه‌ له‌ په‌نجا و شه‌سته‌کانی سه‌ده‌ی ڕابوردووه‌وه‌ فێری ئه‌وه‌ کراوین که‌ ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک له‌ هه‌ر پارچه‌یه‌کی کوردستانی گه‌وره‌دا دروست بوو ده‌بێ بۆی ببینه‌ سه‌رباز و به‌ برژانگه‌کانمان بیپارێزین ، هه‌روه‌ک چۆن  مه‌لا مسته‌فای بارزانی و چوار ئه‌فسه‌ره‌ شه‌هیده‌که‌ی باشوری کوردستان به‌شدارییان کرد له‌ کۆماری مه‌هاباد دا.

من به‌ش به‌ حاڵی خۆم و ، پێشم وایه‌ هه‌زاران هه‌زاری تری وه‌ک منیش هه‌ن که‌ ئاواته‌خواز بوون پارچه‌یه‌کی کوردستان به‌ ئازادی ببینن و شه‌و و ڕۆژ بخه‌نه‌ سه‌ر یه‌ک بۆ خزمه‌ت کردنی. تا ساڵی (2003)ش  ئه‌و ئاواته‌ له‌ ده‌روونی تاکه‌کانی خه‌ڵکی کورد دا مابوو. ئێستاش لای زۆربه‌یان ماوه‌ ، به‌ڵام ڕه‌نگه‌ نوستبێت. ئه‌زموونه‌کان هێنده‌ تاڵن ئه‌گه‌ر دڵه‌کان قایم نه‌بن بێ متمانه‌یی ڕوویان تێده‌کات. ئێمه‌ی میلله‌ت له‌ ئاست هه‌موو که‌مو کوڕی و سیاسه‌ته‌ نه‌زۆکه‌کانی زۆرێک له‌ سه‌رانی کورد دا چاومان نووقاند و کورد واته‌ی "سه‌رفی نه‌زه‌رمان کرد". هه‌ڵبژاردنێکی به‌ په‌له‌ له‌ سه‌ره‌تای نه‌وه‌ته‌کاندا کرا و په‌رله‌مان و حکومه‌ت دروست بوون. هیوایه‌کی زۆرمان پێیان بوو. به‌ڵام له‌بری ڕه‌نگ ڕشتنی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت ، په‌نجا به‌ په‌نجا په‌رله‌مان و حکومه‌ت له‌ نێوان دوو حیزبی ناحه‌ز و ناکۆکدا دابه‌ش کرا. له‌ ڕاڕه‌وی وه‌زاره‌ته‌کاندا وه‌زیر و جێگره‌که‌ی ده‌سته‌ویه‌خه‌ی یه‌کتر بوونه‌وه‌. هه‌ر یه‌که‌یان فه‌رمانی ئه‌وی تری ده‌سڕیه‌وه‌. له‌ ماوه‌ی ته‌نها دوو ساڵدا هه‌موو کارمه‌ند و کادیره‌ ئیدارییه‌کان برانه‌وه‌ دواوه‌ و عه‌سکه‌رییه‌کان له‌بری ئه‌وان هێنرانه‌وه‌ پێشه‌وه‌. ئه‌وانیش ئه‌وه‌ی بیریان لێکرده‌وه‌ و به‌ خزمه‌تیان زانی شه‌ڕی "براکوژی" بوو. بۆ کوشتن و بنه‌بڕ کردنی یه‌کتر بوونه‌ پسپۆر و دژوارترین پلانی شه‌ڕیان به‌رامبه‌ر به‌ یه‌کتر دانا. زۆر بێ به‌زه‌ییانه‌ له‌ یه‌کتریان دا. کوردیان کرده‌ خاوه‌ن (16) هه‌زار کوژراو و ، بێوه‌ژن و هه‌تیوێکی زۆریشیان خسته‌وه‌.

من نازانم ، ئه‌وه‌ی فه‌رمانی به‌ تفه‌نگه‌کانی قۆناغی خه‌بات دا که‌ ڕوو بکه‌نه‌ سنگی یه‌کتر و ، ئه‌وه‌ی فه‌رمانی به‌ فیشه‌که‌کاندا که‌ دڵی پێشمه‌رگه‌ هه‌ڵته‌کێنن و ، ئه‌وه‌ی به‌زه‌یی به‌ دایک و خوشک و ژن و منداڵی پێشمه‌رگه‌ و ئه‌ودوای میلله‌تدا نه‌هاته‌وه‌ و له‌ نازی کردن ، چۆن قه‌ناعه‌تمان پێده‌کات که‌ ده‌توانێ به‌ردی بناغه‌ی ده‌وڵه‌ت دابنێ.

من پێم وانیه‌ ده‌وڵه‌ت له‌ ته‌م و مژی ونبوونی ناوچه‌کانی شه‌نگال و خانه‌قیدا دروست ببێت. پێشم وانییه‌ ده‌وڵه‌ت له‌ سکی نه‌زۆک و چاره‌نووسی نادیاری  که‌رکوک و مادده‌ی (140)ه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵبدات. کێش به‌ڵگه‌ی هه‌یه‌ که‌ ده‌وڵه‌ت له‌ ڕه‌حمی مساوه‌مه‌ کردن له‌ گه‌ڵ حکومه‌تی به‌غداده‌وه‌ دروست ده‌بێت با بۆمان بسه‌لمێنێت؟

ده‌وڵه‌ت له‌ ئیراده‌یه‌کی پۆڵاین و باوه‌ڕ به‌خۆ بوونه‌وه‌ دروست ده‌بێت. ده‌وڵه‌ت کاتێک دروست ده‌بێت که‌ پێشتر کاری بۆ کرابێت و له‌ ناخی میلله‌تدا ڕوا بێت. ده‌وڵه‌ت کاتێک دروست ده‌بێت که‌ له‌ ماڵه‌کانی سه‌رانی کورد دا ته‌نها مێوژ و نانی ڕه‌قی تێدا بێت. ده‌وڵه‌ت کاتێک دروست ده‌بێت که‌ بانگه‌وازکاره‌کانی باکگراوندێکی سپی کاغه‌ز ئاساییان هه‌بێت.

هه‌رچه‌نده‌ له‌ سه‌ر زمانیشم قورسه‌ ، به‌ڵام ده‌ڵێم ئه‌مجاره‌ش هیچمان به‌ هیچ نه‌کرد و ، ئه‌و کۆڵه‌ قورسه‌مان کرده‌ میراتی بۆ نه‌وه‌کانی دوای خۆمان.!

请稍候...
很抱歉,您输入的评论太长。请缩短您的评论。
您没有输入任何内容,请重试。
很抱歉,我们当前无法添加您的评论。请稍后重试。
若要添加评论,需要您的家长授予您相应权限。请求权限
您的家长禁用了评论功能。
很抱歉,我们当前无法删除您的评论。请稍后重试。
您已超过了一天之内允许提供的评论数上限。请在 24 小时后重试。
因为我们的系统表明您可能在向其他用户提供垃圾评论,您的帐户已禁用了评论功能。如果您认为我们错误地禁用了您的帐户,请联系 Windows Live 支持部门
完成下面的安全检查,您提供评论的过程才能完成。
您在安全检查中键入的字符必须与图片或音频中的字符一致。
ما الذي يقوله الناجون في حلبجة عن ماساتهم؟ وما هي ذكرياتهم عن ذلك اليوم الذي أمطرت فيه قوات صدام حسين الجوية حلبجة وسكانها بوابل من القنابل الكيماوية صبيحة ذلك اليوم الربيعي الجميل الدافئ في 13 مارس (آذار) 1988. ذلك اليوم الذي تحول الى غيوم سوداء ولهب، ثم حداد طويل بعد مقتل أكثر من 5 آلاف كردي في دقائق. أما الذين نجوا من الموت ولجأوا الى مدن إيران الحدودية، فقد خسر جزء كبير منهم حياتهم في المستشفيات بسبب جراحهم البليغة وحالاتهم الصحية السيئة الناتجة عن الغازات الكيماوية المختلفة التي استعملت في هذه الهجمة المهلكة على الأهالي العزل. هذه الصور والتعليقات هي آراء وانطباعات من بقوا على قيد الحياة في حلبجة، ويتابعون مشاهد محاكمة صدام حسين، التي يراد منها أن تغلق صفحة مؤلمة في تاريخ العراق، لتفتح صفحة أخرى من المصالحة. فما الذي يقوله الضحايا عن ذلك اليوم، وعن الغفران والنسيان. 1 ـ «أين ابني» علي محمد، 68 عاما، الذي أصيب مع زوجته بالغازات، فقد بصره نهائيا. أما زوجته فتبصر قليلا بعد عدد من العمليات الجراحية. قال علي: «استشهد أحد أبنائي وآخر في عداد المفقودين عندما لجأنا الى إيران». وأضاف: «لا يعقل أن يكون عقاب صدام القتل فقط، لأنه ارتكب كل الجرائم بحق الأكراد والعراقيين عموما، الذين لم تلتئم جراحهم حتى الآن».

2 ـ «هؤلاء أعمامي» سالار عبد الله، 12 عاما، قال إن أمه حكت له عن الفاجعة. وتابع وهو يشير الى صورة في يده «هؤلاء هم أعمامي وضعتهم في هذا الدفتر». 3 ـ «ليتني مت» صديق عارف، 45 عاما، لا يزال يعاني من تأثير الغازات، وله 6 شهداء في أسرته. قال: «ليتني مت مثل والدي ووالدتي وإخوتي. لم يبق لي في هذه الدنيا ما أستأنس به، ولا أملك أي شيء وليس في جيبي دينار واحد منذ أسبوعين، لأنني غير قادر على العمل».


4 ـ «كأنه دفن حيا» حميدة حسن، 36 عاما، كان لها من العمر 18 عاما لما حدثت الفاجعة وكانت عروسا في عامها الأول. قبل أشهر من الهجمات الكيماوية اختطف رجال صدام زوجها الى المجهول. تعرضت حميدة حسن للضربات الكيماوية ونقلت الى إيران بجراحها ومن ثم الى أوسلو عاصمة النرويج. قالت «أعيش دوما مع الآلام، حتى التنفس صعب علي جدا. أنا بحاجة ماسة الى الهواء الرطب لأن أنابيب رئتي فيها جروح مزمنة وتدمى بشكل دائم. بعد تحرير كردستان العراق من أيدي النظام البعثي عام 1991 وعودة الأهالي الى قراهم ومدنهم». وتابعت حميدة «لما رجعنا الى حلبجة، وجدت جثمان زوجي في مقبرة جماعية وبدا وكأنه دفن حيا».

5 ـ «قال لي الطبيب: ستموت» كامل عبد القادر، 32 عاما، مدرس للغة العربية في إحدى مدارس حلبجة، له 8 شهداء من أسرته. قال: «توقفت إحدى كليتي عن العمل بسبب الغازات الكيماوية. والآن عندي كلية واحدة وأخبرني الطبيب أنه إذا لم يتبرع أحد ما بإحدى كليتيه لي خلال 8 سنوات فستتوقف كليتي الوحيدة عن العمل وأموت». وأضاف متسائلا: «يا ترى هل يوجد نظام وحشي في هذا العالم مثل نظام صدام حسين؟».

6 ـ «اعدموه» عبد الكريم محمد، 65 عاما، احترقت أجزاء من جسمه بالغازات الكيماوية، ولا تزال آثارها موجودة في رجليه وأعضاء أخرى من جسمه. قال: «يجب أن يعدم صدام حسين أو يقطع الى أجزاء بعدد جرائمه، مع أن هذا لا يكفي مع شخص دموي عادى كل أفراد شعبه».

ـ «حق ابنائى» عبد القادر محمد، 61 عاما، يعيش وحيدا في حلبجة، ضعفت عيناه بسبب الغازات الكيماوية. أمامه صورة ابنيه اللذين ماتا في مستشفيات إيران بعد القصف الكيماوي. قال محمد: «حتى إعدام صدام لا يعادل حق أحد من أبنائي، فكيف وهو قد دمر بيوت وقلوب الآلاف». وأضاف: «لا أشك أن شخصا مثل صدام حسين ليس بحاجة الى تثبيت جرائمه عليه، لأنه من الوضوح بمكان ما اقترفت يداه من جرائم».

8 ـ «إنه في الحقيقة شعور رائع» 19 أكتوبر (تشرين الأول) 2005، يوم محاكمة صدام وبعض مساعديه في حزب البعث على جريمة مدينة الدجيل. مع أن اليوم كان يصادف شهر رمضان والناس صيام في حلبجة، ولكن كانت المقاهي مفتوحة وتم تشغيل مولدات الكهرباء فيها ليتسنى لأهالي حلبجة أن يروا محاكمة صدام وأعوانه بشكل مباشر في القنوات التلفزيونية. قال المواطن أحمد مراد، 68 عاما: «إنه لحدث سعيد أن نرى صدام ومعاونيه أمام المحكمة. ما كنا نتوقع رؤية هذا المشهد حتى في المنام، خاصة بالنسبة لمن نجوا من الفاجعة. إنه في الحقيقة شعور رائع».

المصدر الشرق الاوسط
شكرا
6 月 7 日

کورده‌کان ئاڵای تایبه‌تی خۆیان له‌بری ئاڵای عێراق هه‌ڵداوه‌. کاتێک که‌سێک ده‌گاته‌ پایته‌ختی هه‌رێمی کوردستان بڕوا ناکات که‌ له‌ عێراقه‌. ئه‌و پارچه‌ قوماشه‌ی له‌ هۆڵی فڕۆکه‌خانه‌ی هه‌ولێره‌ له‌ سه‌ری نووسراوه‌: "به‌خێربێن بۆ کوردستان". ئه‌و ئاڵایانه‌ش که‌ له‌ فڕوکه‌خانه‌که‌ هه‌ڵواسراون ئاڵای کورده‌ و ، به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک ئاڵای عێراق بوونی نییه‌.

بوونی ئاسایش و دیارده‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌و هه‌سته‌یان به‌خشیوه‌ که‌ کوردستان له‌ ناوچه‌کانی تری عێراق جیاوازتره‌. هه‌ولێر جموجوڵێکی ئاوه‌دان کردنه‌وه‌ی باشی تێدایه‌ و ، ئاسمانه‌که‌ی پڕ بووه‌ له‌ "سلنگ" و خانووی به‌رز. بازاڕی گه‌وره‌ و ڤیلای جوان و هۆڵی به‌ستنی کۆنگره‌ی مه‌زن هه‌یه‌ که‌ هی هه‌ردوو حیزبه‌ سه‌ره‌کییه‌ن که‌ کوردستانیان ئێستا له‌ نێوان خۆیاندا دابه‌شکردووه‌ ، ئه‌ویش پارتی دیموکراتی کوردستان و یه‌کێتی نیشتمانی کوردستانه‌. حکومه‌تی هه‌رێم وا کوردستان ده‌خاته‌ ڕوو که‌ ناوچه‌یه‌کی پێشکه‌وتو و دیموکراتی و دواڕۆژێکی باشی هه‌یه‌.

له‌ کاتێکدا هه‌ولێر بۆته‌ مه‌ڵبه‌ندی جموجوڵی ئاوه‌دان کردنه‌وه‌ ، هاووڵاتی کوردی عێراقی ڕۆژانه‌ کار بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات تاکو نه‌مرێ و ، پاره‌ و دارایی گشتیش ده‌چێته‌ گیرفانی که‌مایه‌تییه‌کی ده‌سه‌ڵاتداره‌وه‌. ده‌سه‌ڵاتیش له‌ لای خۆیه‌وه‌ ئه‌و که‌سانه‌ به‌ توندی سزا ده‌دات که‌ ده‌یانه‌وێ له‌ پلان و به‌رنامه‌ی ئه‌و ده‌رچن. ڕاپۆرتێکی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان که‌ هێشتا به‌ ڕه‌سمی نه‌ناسێنراوه‌ و "بی بی سی" چاوی پێی که‌وتووه‌ ده‌ڵێ: ده‌سه‌ڵاتی کوردی مانگانه‌ هه‌زاران هاووڵاتی ده‌گرێ و ، زۆربه‌یان به‌ هۆی جموجوڵی سیاسییه‌وه‌یه‌. زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ ده‌ست به‌ سه‌رن و ڕێگایان ناده‌ن پارێزه‌ر بۆ خۆیان بگرن و ، دادگاییش ناکرێن.

له‌ لای خۆیانه‌وه‌ بازرگانه‌کانی کورد جورئه‌تی ئه‌وه‌یان نییه‌ باسی ئه‌و گه‌نده‌ڵییه‌ به‌ ئازادی بکه‌ن که‌ به‌ره‌و ڕوویان بۆته‌وه‌. به‌ڵام "سامان جاف" که‌ شۆفێری هێزه‌کانی پێشمه‌رگه‌یه‌ ئاماده‌یی خۆی ده‌ربڕی که‌ قسمان بۆ بکات. سامان ده‌ڵێ: ئه‌گه‌ر تۆ خزمی یه‌کێک له‌ سه‌رکرده‌ سیاسییه‌کان بیت ، ئه‌وا ده‌توانی کارێک له‌ ناو ده‌زگاکانی حکومه‌ت له‌ گه‌ڵ موچه‌یه‌کی چاک بۆ خۆت به‌ده‌ست بێنی ، یان بۆ نموونه‌ ده‌توانی ببیته‌ خاوه‌نی گرێبه‌ندێکی دوو یان سێ ملیۆن دۆلاری قیرتاو کردنی ڕیگا و بان. لێره‌شدا گرنگ ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ خزمی به‌رپرسه‌که‌ شتێک له‌ مه‌سه‌له‌ی جاده‌ قیرتاو کردن بزانێ ، چونکه‌ گرێبه‌نده‌که‌ چه‌ندین جار ده‌فرۆشرێته‌وه‌ تا ده‌گاته‌ ده‌ست کۆمپانیایه‌کی ڕاسته‌قینه‌ ، به‌ڵام پاره‌که‌شی ده‌بێته‌ نیوه‌. سامان ده‌ڵێ: گه‌نده‌ڵی بۆته‌ ڤایرۆسێک و کوردستان ده‌کوژێ.

یه‌کێکی تر که‌ له‌ وه‌زاره‌تی پلان دانانی پێشمه‌رگه‌یه‌ پێی ووتین که‌ پرۆژه‌ حکومییه‌کان به‌ شێوه‌یه‌کی "شه‌فاف" نادرێن به‌ به‌ڵێنده‌ره‌کان. ووتیشی: وه‌زیر و کاربه‌ده‌سته‌ گه‌وره‌کان هه‌وڵ ده‌ده‌ن گرێبه‌نده‌کان بده‌ن به‌و کۆمپانیایانه‌ی که‌ خۆیان هه‌یانه‌ ، یان به‌و کۆمپانیایانه‌ی که‌ هاوڕێکانیان هه‌یانه‌ و خۆیان وه‌ک ده‌ڵێن: به‌شدار ده‌بن له‌ خێره‌که‌یدا.

ئه‌م هه‌موو ده‌ردی سه‌ریانه‌ له‌ بن ڕوواله‌تێکی درۆیینه‌دایه‌ و ، تاکه‌کانی کورد ماندووی ده‌ستی په‌یدا کردنی پاروه‌نانی ڕۆژانه‌ن و ، هاواریانه‌ له‌ ده‌ست هه‌ڵاوسانی ئابووری و بێکاری و نه‌بوونی خزمه‌تگوزارییه‌کانی وه‌ک ئاو و کاره‌با.

له‌ شارێکی وه‌ک شاری سلێمانی که‌ دووه‌م شاری "کوردستانه‌" و قه‌ڵای حیزبه‌که‌ی جه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆکی عێراقی ئێستایه‌ ، خه‌ڵکی ده‌ڵین که‌ ئاوی خواردنه‌وه‌یان ده‌ست ناکه‌وێ و ئه‌وه‌ی که‌ هه‌یه‌ بۆ ماوه‌ی چوار سه‌عاته‌ له‌ سێ ڕۆژدا. کاره‌باش ڕۆژانه‌ سێ یان چوار سه‌عات هه‌یه‌. ئاوی پیسیش بۆته‌ هۆی بڵاوبوونه‌وه‌ی نه‌خۆشی کۆلێرا.

یه‌کێک له‌و ژنانه‌ی قسه‌مان له‌ گه‌ڵدا کردن خه‌زوری و منداڵه‌که‌ی به‌ کۆلێرا مردوون ، ده‌ڵێ: زۆرجار داوامان له‌ حکومه‌ت (حکومه‌تی هه‌رێم) کرد که‌ یارمه‌تیمان بدات ، به‌ڵام سودی نه‌بوو. ئه‌وانه‌ به‌ڵین ده‌ده‌ن و نایهێننه‌ دی. هه‌روه‌ها باسێکی زۆری ترسی خه‌ڵکی کرد له‌ نه‌خۆشی کۆلێرا که‌ له‌ مانگی ئه‌یلولی ڕابوردووه‌وه‌ کارێکی خراپ به‌ خه‌ڵکی ده‌کات. ده‌ڵێ: من ده‌مزانی ئاوه‌که‌مان پیسه‌ ، به‌ڵام له‌به‌ر نه‌بوونی کاره‌با نه‌مده‌توانی بیکوڵێنم. هه‌موو قسه‌کانی له‌ چه‌ند ووشه‌یه‌کدا کۆکرده‌وه‌ و ووتی: من کاتێک بیر له‌ بودجه‌ و ملیۆنه‌ها دۆلار ده‌که‌مه‌وه‌ که‌ هه‌یه‌ ، خۆم به‌ مردوو ده‌بینم.

له‌ ڕاستیدا بودجه‌ی هه‌رێمی کوردستان گه‌وره‌یه‌ و ، ساڵی ڕابوردوو له‌ (6) ملیار دۆلار تێپه‌ڕی کردبوو و ، ئه‌و بودجه‌یه‌ش له‌ نه‌وتی عێراقه‌وه‌ دابین کرابوو. به‌ڵام له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا جیاوازییه‌کی زۆر هه‌یه‌ له‌ نێوان هاووڵاتیانی ساده‌ و ده‌سته‌ی ده‌سه‌ڵاتداردا.

"ئاری ..." که‌ پێشمه‌رگه‌یه‌کی کۆنه‌ و ئێستا به‌ڕێوه‌به‌ری نووسینگه‌ی (ئاوێنه‌)ی سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ هه‌ولێر ده‌ڵێ: من ئێستا هه‌ندێک به‌رپرس ده‌بینم بیست ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له‌ شاخ خه‌باتی ده‌کرد و ، ئه‌و کاته‌ نیشتمان په‌روه‌ر بوون ، به‌ڵام ئێستا باشترین ئوتومۆبێلی لاندکرۆزه‌ری جام ڕه‌شیان له‌ ژێردایه‌ و پاسه‌وانێکی زۆریشیان هه‌یه‌. ئه‌وانه‌ ده‌زانن که‌ خه‌ڵکی چۆن ده‌ژین ، به‌ڵام شه‌رمیان نییه‌.

یه‌کێک له‌ سیاسه‌تمه‌داره‌ تازه‌ پێگه‌یشتووه‌کان "قوباد تاڵه‌بانی" کوڕی سه‌رۆکی ئێستای عێراقه‌. هه‌رچه‌نده‌ زیره‌ک و قسه‌زانه‌ و ته‌مه‌نی له‌ (30) ساڵ تێپه‌ڕ ناکات و ، هه‌شت ساڵی وه‌ک نوێنه‌ری کورد له‌ ئه‌مریکا به‌سه‌ر بردووه‌ ، ئه‌ویش به‌ هۆی باوکییه‌وه‌ ، ده‌ڵێ: کێشه‌ی گه‌نده‌ڵی هه‌یه‌ و پێویستی به‌ چاره‌سه‌رکردن هه‌یه‌. ئێمه‌ تا ئێستا دیموکراتی نین ، به‌ڵام هه‌نگاوی بۆ ده‌نێین. هه‌روه‌ها ده‌ڵێ: کوردستان مینبه‌ری هیوایه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕستدا که‌ مه‌ڵبه‌ندی زیاده‌ڕه‌وییه‌. قوباد تاڵه‌بانی ده‌ڵێ: هه‌رێم هه‌نگاوی توندوتۆڵ به‌ره‌و ئابووری بازاڕی ئازاد هه‌ڵدێنیته‌وه‌.

مه‌سه‌له‌که‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ قوباد خۆی نوێنه‌رێ دیوێکی ئه‌و کێشه‌یه‌یه‌ که‌ به‌ره‌و ڕووی هه‌رێمی کوردستان بۆته‌وه‌ و ، هه‌شت ساڵ نوێنه‌ری کورد بووه‌ له‌ واشنتۆن و ، براکه‌شی سه‌رۆکی یه‌کێک له‌ ده‌زگا ئه‌منیه‌ سه‌رکییه‌کانی کورده‌.

سه‌باره‌ت به‌ بنه‌ماڵه‌ی بارزانیش که‌ ده‌سه‌ڵاتیان به‌سه‌ر حیزبه‌که‌ی تری کورد دا هه‌یه‌ هه‌ر هه‌مان شێوه‌یه‌. بارزانییه‌کان له‌ کاره‌ گرنگه‌کانی هه‌رێمدان ، وه‌کو: سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆکایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێم و سه‌رۆکایه‌تی ده‌زگا ئه‌منییه‌کان.

قوباد ده‌ڵێ: من ده‌زانم ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ وا سه‌یری ده‌کرێ که‌ شیوه‌یه‌که‌ له‌ مه‌حسوبیه‌ت ، به‌ڵام ئه‌و دوو بنه‌ماڵه‌یه‌ قوربانییه‌کی زۆریان له‌ قۆناغی خه‌باتدا داوه‌. هه‌روه‌ها ده‌ڵێ: ئێمه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌سانێکین نزیک به‌و سه‌رۆکانه‌ین ناتوانین خۆمان له‌ به‌شداریکردنی ژیانی گشتیدا هه‌ڵاوێرین ، به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه‌ که‌ که‌شوهه‌وایه‌کی وا هه‌بێت که‌ هه‌موو به‌شداری بکه‌ن.

هه‌موو ئه‌وانه‌ش که‌ من چاوپێکه‌وتنم له‌ گه‌ڵدا کردوون ده‌ڵێن ئه‌و بارودۆخه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ ئارادایه‌ جێی به‌راوورد کردن نییه‌ له‌ گه‌ڵ سه‌ده‌می حوکمی سه‌دام حسینی سه‌رۆکی پێسووی عێراق که‌ گونده‌کان له‌ گه‌ڵ خاک یه‌کسان ده‌کران و به‌ هه‌زاران خه‌ڵکی کورد ده‌کوژران. به‌ڵام له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا خه‌ڵکی کورد له‌وه‌ ده‌ترسن که‌ خه‌ونه‌که‌یان به‌ بینینی کوردستانێکی ئازاده‌وه‌ وون بێت.

"ئاری" ڕۆژنامه‌وانی کورد ده‌ڵێ: هه‌ندێک جار کوردستان وه‌ک ده‌وڵه‌تی مافیا دێته‌ به‌رچاو و ، هیچ شه‌فافیه‌تێکی تێدا نییه‌. ئه‌و دوو پارته‌ سه‌ره‌کییه‌ بودجه‌ی هه‌رێمیان له‌ نێوان خۆیاندا دابه‌شکردووه‌. پارتی دیموکراتی کوردستان (52%) به‌رده‌که‌وێ و ، یه‌کێتی نیشتمانیش (48%)ی به‌رده‌که‌وێ. به‌ڕاستی دیموکراتییه‌کی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌

5 月 28 日

په‌یمانگه‌ی برۆکینگز له‌ سه‌ره‌تای ئه‌مساڵدا توێژینه‌وه‌یه‌کی سیاسی سه‌باره‌ت به‌ سیاسه‌تی ئه‌مریکا له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا بڵاو کردۆته‌وه‌ که‌ له‌ لایه‌ن مارتن ئه‌ندیکی به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یمانگه‌ی "سابان"ی سه‌ر به‌ په‌یمانگه‌ی برۆکینگز و ، خاتو تامارا کۆفمانی توێژه‌ره‌وه‌ی هه‌مان په‌یمانگه‌ کراوه‌. توێژینه‌وه‌که‌ به‌ ناوی "گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و داڕشتنی ستراتیژییه‌تێکی نوێ بۆ بینا کردنه‌وه‌" بووه‌.

مارتن ئه‌ندیک و تامارای هاوڕێی درکیان به‌وه‌ کردووه‌ که‌ سیاسه‌تی ئه‌مریکا له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا به‌ره‌و شکستی ده‌ڕوات و ، هێنده‌ی نه‌ماوه‌ کاروباره‌کان له‌ ته‌وه‌ر ده‌رچن. به‌و توێژینه‌وه‌یه‌ هه‌ردووکیان ده‌یانه‌وێ ڕێچکه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی ئیداره‌ی ئه‌مریکا بکێشن بۆ ناو پرۆسه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست.

توێژینه‌وه‌که‌ له‌ پێشه‌کییه‌که‌یدا ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ جۆرج بۆشی سه‌رۆکی ئه‌مریکا تا ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ریش جه‌ختی له‌سه‌ر زیاد کردنی ژماره‌ی هێزه‌کانی ده‌کرده‌وه‌ له‌ عێراقدا ، چونکه‌ پێی وابوو شه‌ڕی عێراق شه‌ڕی نێوان هێزی خێرخواز و هێزی شه‌ڕخوازه‌. هێزی خێرخواز ئه‌مریکا و هاوپه‌یمانه‌ نه‌رمڕه‌وه‌کانی عه‌ره‌به‌ و ، هێزی شه‌ڕخوازیش توندڕه‌وه‌کانن. ئه‌و شه‌ڕه‌ش بۆ بیناکردنی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی نوێیه‌. بۆ مسۆگه‌ر کردنی سه‌رکه‌وتن له‌و شه‌ڕه‌دا بۆش هه‌ڵه‌ی کردووه‌ که‌ ڕاوێژی له‌ گه‌ڵ لایه‌نه‌ ناوچه‌ییه‌کان نه‌کردووه‌.

توێژینه‌وه‌که‌ لایه‌نه‌ ناوچه‌ییه‌کان له‌ دوو ڕه‌وتی دژ به‌ یه‌کدا کۆده‌کاته‌وه‌ ، ڕه‌وتی سوننی و ڕه‌وتی شیعی. ووڵاتانی عه‌ره‌ب سوننین و به‌رامبه‌ر به‌ ئێرانی شیعه‌ وه‌ستاونه‌ته‌وه‌. به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ ناو هه‌ردوولادا بزووتنه‌وه‌ی توندڕه‌و هه‌ن سیاسه‌تی نه‌خشه‌ کێشراوی ئه‌مریکایان سست کردووه‌.

توێژینه‌وه‌که‌ وای بۆ ده‌چی که‌ دژایه‌تی نێوان سوننه‌ و شیعه‌ به‌ره‌و نه‌مان ده‌ڕوات. به‌ڵام تا ئه‌و کاته‌ی به‌ ته‌واوی کۆتایی دێ ، توانای ئه‌مریکا له‌ کۆنترۆڵ کردنی ناوچه‌که‌دا ڕۆژ به‌ ڕۆژ به‌ره‌و دواوه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌مریکا ستراتیژییه‌تی خۆی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا نه‌گۆڕی بوونی له‌وێدا شکست دێنی و ، ترس له‌ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی په‌ره‌ ده‌ستێنێ.

توێژینه‌وه‌که‌ ڕێ و شوێن نه‌ک هه‌ر بۆ جۆرج بۆشی سه‌رۆکی ئێستای ئه‌مریکا داده‌نێ ، به‌ڵکو بۆ سه‌رۆکه‌کانی داهاتووش داده‌نێ و ، ئامۆژگارییان ده‌کات که‌ ده‌بێ سیاسه‌تێکی وا داڕێژن که‌ بتوانێ پارێزگاری له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌دا بکات. سیاسه‌تی نوێش ده‌توانێ ئه‌م خاڵانه‌ له‌خۆ بگرێ:

1. شه‌ڕی ناوخۆی عێراق له‌خۆ بگرێ و هه‌وڵ بدات به‌ ته‌واوی کۆنترۆڵی بکات ، چونکه‌ به‌رده‌وام بوونی ئه‌و شه‌ڕه‌ ئه‌گه‌ری شه‌ڕی ناوچه‌یی دێنێته‌ ئاراوه‌.

2. به‌هێز کردنی نه‌رمڕه‌وه‌کانی عه‌ره‌ب تا بتوانن به‌ره‌نگاری مه‌ترسی ئێران ببنه‌وه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا.

3. ڕێگرتن له‌ ئێران بۆ به‌ده‌ست هێنانی چه‌کی ئه‌تۆم. ئه‌گه‌ر ئێران ئه‌و چه‌که‌شی ده‌ست که‌وت ده‌بێ ڕێ و شوێنێکی وا توندوتۆڵ بگیرێته‌ به‌ر که‌ کۆنترۆڵی ئێران بکرێ و نه‌هێڵرێ به‌ پشتی ئه‌و چه‌که‌ خۆی به‌سه‌ر نه‌وچه‌که‌دا زاڵ بکات.

4. کردنه‌وه‌ی بواری درێژخایه‌نی ئابوری ئازاد و سیاسه‌تێکی کراوه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا تا ژماره‌ی نه‌رمڕه‌وه‌کان زۆتر بی و ، توندڕه‌وه‌کانیش بچنه‌وه‌ دواوه‌.

توێژینه‌وه‌که‌ باس له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی عه‌ره‌ب و ئه‌مریکا ده‌کات و ، ده‌ڵێ: له‌ بواری سیاسه‌ت و ستراتیژییه‌تدا هیچ سنوورێک له‌ نێوان سوننه‌ و شیعه‌دا نییه‌. ئه‌وه‌تا حیزبوڵای لوبنانی که‌ شیعه‌یه‌ یارمه‌تی حه‌ماسی سوننی ده‌دات و ، ئێرانیش به‌ هه‌مان شێوه‌ یارمه‌تی بزووتنه‌وه‌ سوننیه‌کان ده‌دات. که‌واته‌ ئه‌وه‌ی گرنگه‌ بۆ ئه‌مریکا ئه‌وه‌یه‌ که‌ جه‌خت له‌ سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ هاوبه‌شه‌کان بکاته‌وه‌ و ، خۆی له‌ گه‌ڵ ناوچه‌کدا ڕێک بخات و له‌ گه‌ڵ بارودۆخه‌که‌دا بگونجێ.

بۆ مه‌سه‌له‌ی جیاوازی له‌ نێوان درک کردنی عه‌ره‌ب و ئه‌مریکا به‌ مه‌سه‌له‌کان توێژینه‌وه‌که‌ ده‌ڵێ: ده‌بێ جیاوازی بخرێته‌ نێوان عه‌ره‌به‌ نه‌رمڕه‌وه‌کان و عه‌ره‌به‌ توندڕه‌وه‌کانه‌وه‌. شه‌ڕی باشوری لوبنان و ئه‌دای حیزبوڵای لوبنانی له‌و شه‌ڕه‌دا جه‌ماوه‌رێتی حه‌سه‌ن نه‌سروڵا و ئه‌حمه‌دی نه‌ژادی له‌ ئێران به‌رز کرده‌وه‌. هه‌روه‌ها ئه‌و چمکه‌ی زیندوکرده‌وه‌ که‌ "موقاوه‌مه‌" تاکه‌ ڕێگا و چاکترین وه‌سیله‌یه‌ له‌ ناوچه‌که‌دا ، چونکه‌ به‌ ته‌واوی هێزی به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی ئیسرائیل و ئه‌مریکای برده‌وه‌ دواوه‌. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی که‌ حیزبوڵا به‌و شه‌ڕه‌ی هه‌ڵوێستی ووڵاتانی عه‌ره‌بی نه‌رمڕه‌وی شپرزه‌ کرد و ، تای ته‌رازووی توندڕه‌وه‌کانی قورس کرد.

توێژینه‌وه‌که‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ حکومه‌ته‌ نورمڕه‌وه‌کانی عه‌ره‌ب پێیان وابوو که‌ نزک بوونه‌وه‌ له‌ ئه‌مریکا و هاوکاری کردنی ده‌یانگه‌یه‌نێته‌ ئامانجه‌کانیان. به‌ڵام موقاوه‌مه‌ی حیزبوڵا ده‌ریخست که‌ ئامانجه‌کان له‌ ڕێی موقاوه‌مه‌شه‌وه‌ به‌ده‌ست دێن. به‌وه‌ش ڕه‌نگه‌ عه‌ره‌به‌کان بێنه‌ سه‌ر ئه‌و بیره‌ی که‌ زیان گه‌یاندن به‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌که‌دا ده‌یانگه‌یه‌نێت به‌ ئامانجه‌کانیان.

توێژینه‌وه‌که‌ ده‌ڵێ: لێدانی سوننیه‌کانی عێراق کارێکی وای کرد که‌ ووڵاتانی عه‌ره‌بی نه‌رمڕه‌و هه‌ڵوێسته‌یه‌ک به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌مریکا بکه‌ن. شیعه‌کانی عێراقیش کاتێک مه‌سه‌له‌که‌ دێته‌ سه‌ر ڕوو به‌ ڕوو بوونه‌وه‌ی ئێران خۆیان ده‌خه‌نه‌ پشته‌وه‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ نابێ ئه‌مریکا له‌ لێدانی سوننه‌ی عێراق به‌رده‌وام بێ و ، ده‌بێ ئاگاداریش بێت که‌ لێدانی ئێرانیش شیعه‌کانی عێراق له‌ ئه‌مریکا دوور ده‌خاته‌وه‌.

سه‌باره‌ت به‌ ڕژێمی سوریاش توێژینه‌وه‌که‌ ده‌ڵێ: ده‌بی ئه‌و ناکۆکیانه‌ی که‌ له‌ نێوان سوریا و ئێراندا هه‌ن زیاتر بجوڵێنرێن. ئه‌گه‌ر ئه‌مریکا به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ جوڵایه‌وه‌ ئه‌وا کۆنترۆڵی ناوچه‌که‌ی له‌ده‌ست ده‌رناچێ:

1. به‌کارهێنانی ناکۆکی نێوان سوریا و ئێران بۆ سودی ئه‌مریکا.

2. وازهێنان له‌ بیری خستنی ڕژێمی سوریا.

3. هاندانی سوریا بۆ دانیشتن له‌ گه‌ڵ ئیسرائیل و دوورخستنه‌وه‌ی له‌ ئێران که‌ داوای ڕووخاندنی ئیسرائیل ده‌کات.

له‌ لایه‌کی تره‌وه‌ توێژینه‌وه‌که‌ داوا له‌ ئیداره‌ی ئه‌مریکا ده‌کات که‌ بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی خۆی له‌مه‌ودوا ته‌نها پشت به‌ خۆی نه‌به‌ستێ ، به‌ڵکو ده‌بێ هاوپه‌یمانه‌کانی له‌ ناوچه‌که‌دا بخاته‌ کار بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ و ، ئه‌و قورساییه‌ که‌م کاته‌وه‌ که‌ له‌ ساڵی (1991)ه‌وه‌ که‌وتۆته‌ سه‌ر شانی خۆی. با ئه‌مریکا هه‌وڵ بدات به‌ ئاشکرا ئێران به‌ عێراق ئیحتیوا بکات و ، به‌ نهێنیش عیراق به‌ ئیران ئیحتیوا بکات. هه‌روه‌ها ده‌بێ ئه‌مریکا ئه‌وه‌ش بزانێ که‌ خستنی عێراق بووه‌ هۆی به‌هێز بوونی ئێران. ده‌بێ ئه‌وه‌ش بزانێ که‌ پیاده‌کردنی دیموکراتی حه‌ماسی فه‌له‌ستینی گه‌یانده‌ ده‌سه‌ڵات و ، له‌ عێراقیش باڵی سه‌دری گه‌یانده‌ ده‌سه‌ڵات. له‌ لوبنانیش حیزبوڵای گه‌یانده‌ ده‌سه‌ڵات و ، ئه‌گه‌ر پیاده‌ کردنی دیموکراتی به‌رده‌وام بێ ئه‌وا نه‌گبه‌تی زیاتر ڕوو ده‌دات. هه‌روه‌ها نابێ له‌مه‌ودوا سیاسه‌تی "ئه‌گه‌ر له‌ گه‌ڵ من نه‌بی دوژمنی" پیاده‌ بکه‌ین ، به‌ڵکو ده‌بێ مامه‌ڵه‌ له‌ گه‌ڵ هه‌موو لایه‌ک بکه‌ین.

به‌ گشتی ده‌بێ ئه‌مریکا سه‌رگه‌رمی دوو مه‌سه‌له‌ی گرنگ بیت له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا. ده‌بێ به‌رنامه‌ی ئه‌تۆمی ئێران بڕوخێنێ و ، ڕێکه‌وتن له‌ نێوان عه‌ره‌ب و ئیسرائیلدا دروست بکات. نابێ بهێڵرێ ئاژاوه‌ی ناو عێراق له‌وه‌ زیاتر په‌ره‌ بستێنێ و ، ڕوو بکاته‌ ووڵاتانی دراوسێ و ، له‌وێش پشێوی دروست ببێ و سه‌ر بکێشی بۆ هه‌موو ناوچه‌که‌. نابێ بهێڵرێ ئێران له‌ لایه‌نی سه‌ربازی و ئابوری و سیاسییه‌وه‌ به‌ره‌وپێش بچێ و زاڵ بێ له‌ ناوچه‌که‌دا. ده‌بی ووڵاتانی ناوچه‌که‌ش هان بدرێن بۆ چاکسازی ناوخۆیی و ، کردنه‌وه‌ی بوارێک بۆ ئازادییه‌کان. هه‌روه‌ها ده‌بێ سه‌رنجێک له‌ ئیسلامییه‌کانیش بدرێ و بزانرێ ئایا ئه‌وان ئاره‌زووی کرانه‌وه‌یان تێدایه‌ و ، تێیان بگه‌یه‌نرێ که‌ ئه‌و ڕێبازه‌ تونده‌ی ئه‌وان گرتوویانه‌ به‌ زیان به‌سه‌ر خۆیاندا ده‌شکێته‌وه‌ و ، هه‌ڵبژاردنی نه‌رمڕه‌ویشیان هه‌ر به‌ قازانجی خۆیان ته‌واو ده‌بێ.

له‌ کۆتاییدا توێژینه‌وه‌که‌ ده‌ڵێ: سه‌رۆکی ئێستای ئه‌مریکا و سه‌رۆکی داهاتووش له‌ گه‌ڵ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستی پڕ قه‌یران ڕوو به‌ ڕوو ده‌بنه‌وه‌. له‌ ناو ئه‌مریکاشدا له‌ گه‌ڵ بێزاری خه‌ڵکی ڕوو به‌ ڕوو ده‌بنه‌وه‌ و ، ڕاشکاوانه‌تر پێیان ده‌ووترێ واز له‌ ده‌ست خستنه‌ ناو کاروباری ئه‌و ناوچه‌یه‌ بێنن. به‌ڵام له‌ هه‌مان کاتیشدا گوێ نه‌دان به‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌مریکا ده‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. ئه‌وه‌ی که‌ زیاتر یاریده‌ده‌ری ئه‌مریکایه‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا هه‌وڵه‌ دیپلۆماتییه‌کانه‌ که‌ نابێ ئه‌مریکا پشت گوێی بخات.

که‌واته‌ ده‌توانرێ قه‌یرانه‌کانی ئه‌مریکا له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا له‌م خاڵانه‌دا کۆ بکه‌ینه‌وه‌:

1. زیاد بوونی ناسه‌قامگیری.

2. زیاد بوونی مه‌ترسی له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئه‌مریکا.

3. زیاد بوونی ناکۆکی عه‌ره‌بی - عه‌ره‌بی.

4. زیاد بوونی بێ توانایی ئه‌مریکا له‌ کۆنترۆڵ کردنی بارودۆخه‌که‌دا.

5 月 5 日
حلبجة الحكاية العريقة لأحزان التأريخ البشري التي لا تنسى ، حلبجة القصة القديمة لتلقي الطعن بالخنجر من الصديق . حلبجة ساحة صراع حكم مسلح بالتكنلوجيا المعقدة مع شعبه الأعزل . صراع غاز الخردل مع صدور الاطفال الرضع . صراع السيانيد مع القلوب النابضة للرجال والنساء العزل ، صراع الطائرات مع الأمهات اللواتي أخفين أطفالهن في أحضانهن ، صراع القتلة مع الرجال الذين جعلوا من أجسادهم حصوناً لزوجاتهم . حلبجة قصة الارض الخصبة والزهور الملونة والأنغام العذبة اللتي تنمو ايماناَ ومحبة في صدور مزارعها وتتفتح أوراداَ توحيدية في بساتينها ، وتنشر عطوراَ محمدية في رياضها ، وتتردد أصداء ( لا اله الا الله ) في سهولها ووديانها ، وهذه كلها جرائم لا تغتفر في نظر البعث . حلبجة حكاية الرجال الصامدين الذين لم يتوقفوا لحظة عن طلب الحق ولن يتركوا هذا المسير أبداَ
3 月 22 日
3 月 22 日

自定义 HTML

没有添加内容。
尚未添加列表。
June 15  
第 1 张,共 29 张
更多相册 (1)
12月16日

Talking about YouTube - Stories of Survival.flv

 

Quote

Talking about YouTube - Stories of Survival.flv
  
8月28日

http://www.knewsdaily.org/Direje_koment.aspx?Babet=Witar&Jimare=2575

محه‌مه‌د عه‌زیز ئه‌و هاوولاتی‌ یه‌ هه‌ڵه‌بجه‌یی‌ یه‌ كه‌ له‌هێرشی‌ چه‌كی‌ كیمیاوی‌ بۆ سه‌رشاری‌ هه‌له‌بجه‌ له‌ 16\3\1988 دا له‌لایه‌ن ڕژێمی‌ به‌عسه‌وه‌ وێرای‌ شه‌هید بوونی‌ ژماره‌یه‌ك له‌ كه‌سوكار و خزمانی‌ به‌ بۆمبی‌ كیمیاوی‌ له‌جۆری‌ سیانید بریندار بووه‌ و به‌پێ‌ ڕاپۆرته‌ پزیشكی‌ یه‌كان ده‌ریان خستووه‌ له‌ئه‌نجامی‌ كاریگه‌ری‌ ئه‌و چه‌كه‌ كیمیاوی‌ یه‌ بۆ سه‌ر كۆئه‌ندامی‌ هه‌ناسه‌دانی‌ له‌ ئێستا دا %25 سی‌ یه‌كانی‌ توانای‌ كاركردنیان هه‌یه‌ و تووشی‌ هه‌ناسه‌دانی‌ كورت بووه‌ .محمه‌د عه‌زیز ماوه‌یه‌كه‌ له‌وولاتی‌ ئه‌مه‌ریكا نیشته‌جێ‌ یه‌و به‌رده‌وام له‌ژێر چاره‌سه‌ركردن دایه‌ به‌هۆی‌ خراپی‌ ره‌وشی‌ ته‌ندروستی‌ یه‌وه‌ توانای‌ كاركردنی‌ نی‌ یه‌ و ئه‌مه‌ش بوه‌ته‌ كرفتێكی‌ تری‌ ژیان و گوزه‌رانی‌ خۆی‌ و ماڵ و منداڵی‌ . له‌په‌یوه‌ندی‌ یه‌كی‌ ئه‌نته‌رنێتی‌ دا ناوبراو ئه‌وه‌ی‌ رونكرده‌وه‌ كه‌ ئیستا به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ پاره‌ی‌ دابینكردنی‌ ده‌رمانه‌كانی‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ر ئه‌ستۆی‌ خۆی‌ و به‌هۆی‌ گرانی‌ نرخی‌ ده‌مانه‌كان و خراپی‌ توانای‌ دارایی‌ له‌مباره‌یه‌وه‌ گرفتێكی‌ تری‌ له‌سه‌ر ڕه‌وشی‌ ته‌ندروستی‌ خۆی‌ بۆ دروست بووه‌ . ئه‌م په‌یامه‌ی‌ محمه‌د بۆ ئێمه‌ له‌به‌رامبه‌ر مه‌سئولیه‌تێك دا ده‌ماندوێنێت كه‌ پێویسته‌ هه‌ست به‌مه‌شئولیه‌تێكی‌ حدی‌ بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ریه‌كێك له‌ئێمه‌ وه‌ك تاكی‌ كوردی‌ له‌هه‌ركوێ‌ ئه‌م دنیایه‌دا بین له‌غه‌می‌ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ و گرفته‌كانی‌ محه‌مه‌د دا به‌جدی‌ كاربكه‌ین .له‌پێش هه‌مووانه‌وه‌ ده‌بێت پێكه‌وه‌ په‌یامی‌ جدی‌ و غه‌مخوارانه‌ی‌ خۆمان بۆ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌ محه‌مه‌د به‌ وه‌زاره‌تی‌ شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم بگه‌یه‌نین و له‌ڕێ‌ ی‌ ئه‌م په‌یامه‌ وه‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوبراو هه‌ست بكات كه‌ ئه‌رك وئه‌وه‌لیاتی‌ به‌رنامه‌ی‌ كاركردنی‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوبراو به‌ گرفت و داوای‌ سه‌رجه‌م محه‌مه‌د ه‌كانی‌ كوردستانه‌ .بۆیه‌ پێویسته‌ به‌شێك له‌بودجه‌ی‌ خۆی‌ بۆ چاره‌سه‌ری‌ ئه‌م گرفتانه‌ ته‌رخان بكات .
لێره‌وه‌ من داوا و پێشنیاری‌ خۆم ده‌خه‌مه‌ ڕوو بۆ هه‌رتاكێكی‌ كورد بۆ دروستكردنی‌ لیژنه‌یه‌ك یان كۆمیته‌یه‌ك بۆ كۆكردنه‌وه‌ی‌ هاوكاری‌ و یارمه‌تی‌ مادی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانین به‌هه‌موومانه‌وه‌ به‌ئه‌ركی‌ خۆمان هه‌ستن له‌پێناو سووك كردنی‌ باری‌ گرانی‌ كاكه‌ محه‌مه‌د دا . وه‌هه‌روه‌ها لێره‌وه‌ پێشنیار ده‌كه‌م به‌ دروستكردنی‌ كه‌مپینێك بۆ ئاراسته‌كردنی‌ په‌یامی‌ خۆمان به‌ وه‌زیری‌ شه‌هیدان و كاروباری‌ ئه‌نفل كراوه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌زووترین كات ئه‌ركی‌ دابینكردنی‌ ده‌رمان و چاره‌سه‌ری‌ پێویست بۆ محه‌مه‌د عزیز له‌ئه‌ستۆی‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌ بگرێت .
ئه‌وه‌ی‌ مایه‌ی‌ قسه‌له‌سه‌ر كردنی‌ ئێمه‌ چه‌ندین برینداری‌ كیمیاباران وه‌ك محه‌مه‌د به‌ده‌ست كێشه‌ و گرفتی‌ نه‌بوونی‌ توانای‌ دارایی‌ بۆ دابینكردنی‌ ده‌رمان و چاره‌سه‌ر دووچاری‌ كێشه‌ی‌ ته‌ندروستی‌ بوونه‌ته‌وه‌ .له‌كۆتایی‌ دا من پێم وایه‌ ئێمه‌ لێره‌وه‌ وه‌ك ئه‌ركی‌ خۆمان ده‌توانین له‌ دوو لایه‌نه‌وه‌ كار بۆ چاره‌سه‌ری‌ گرفتی‌ كاك محه‌مه‌د عزیز بكه‌بن چ وه‌ك ئاگاداركردنه‌وه‌ و فشار دروستكردن له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی‌ شه‌هیدان و ئه‌نفال بۆ دابینكردنی‌ خه‌رجی‌ ته‌واوی‌ چاره‌سه‌ری‌ نه‌خۆشی‌ یه‌كه‌ی‌ محه‌مه‌د و چ وه‌ك خۆمان به‌پێ‌ توانای‌ مادی‌ له‌ڕێ‌ لیژنه‌یه‌كی‌ تایبه‌ته‌وه‌ هاوكاری‌ یه‌ مادی‌ یه‌كانمان بگه‌یه‌نینه‌ شوێنی‌ مه‌به‌ست .
ئه‌مه‌ش ناونیشانی‌ محمه‌د عزیز ه‌

بۆ په‌یوه‌ندی‌ :
mohammed aziz
3404 donna kay dr
nashville ,TN 37211

USA
615-8320922

615-4248070 CALL

 






 

 

 

 

 

7月23日

http://kurdiu.org/essays.aspx?id=1125

وەسێتنامەى شێخ سەعیدى نورسى........ بۆ گەلى کوردستان پێش سەدەیەک بەر لە ئێستا : وەرگێڕانى/ محەمەد بابەکر

دەسپێک..

گەلى کورد لەوەتەى بە ئایینى پیرۆزى ئیسلام ئاشنا بووە و باوەشى بۆ کردۆتەوە، چەندەها زانا و دانا و کەڵەپیاو و شۆڕەسوار و کەسانى دین پەروەر و نیشتمانپەروەرى لە هەموو پارچە جیاجیاکانى کوردستان و گۆشە و کەنارەکانى جیهان تێدا هەڵکەوتووە.

لاپەرەکانى مێژوو شایەتى و گەواهى ئەوە دەدەن کە شۆڕشى کورد شێخ و مەلا سەرقافڵە و پێشەنگى بووە و رێبەرایەتى کردووە.

لەگەڵ گرنگى دانیان بە چەمکى ئیسلام پەروەرى گرنگى زۆریشیان داوە بە چەمکى نەتەوایەتى و نیشتمانپەروەرى، زۆر لە خەمى خاک و خەڵکى خۆیاندا بوون، میللەتى کورد بە گشتى زۆر قەرزارى ئەو پیاوە گەورانەیە و جێى خۆیەتى شانازییان پێوە بکات و خەبات و هەوڵ و تێکۆشانیان بەهەند بگرێت و مێژووى پڕ سەروەرییان لەیاد نەکات.

یەکێک لە زانا و بلیمەتەکانى کە هەردوو چەمکى دین و نیشتمانى پێکەوە گرێداوە و زۆر خەمخۆر و بە پەرۆش بووە بۆ گەلەکەى، زاناى پایە بەرز و هەڵکەوتەى زەمانە (شێخ سەعیدى نورسى) بووە لە کوردستانى تورکیا.

ئەو زاتە بەڕێزە لە خەمى ئەوەدا بووە گەلەکەى وەک گەلان و نەتەوەکانى ترى جیهان خاوەن کیان و قەوارەى خۆى بێت و بە تەواوى مافە رەواکانى بگات.            (وەرگێڕ)

 

ئەمەى خوارەوە دەقى وەسیەتنامەکەى شێخى (نورسی)ـیە کە پێش سەدەیەک ئاراستەى میللەتەکەى کردووە:

ئەى گەلى کورد بزانن:

لە هاودەنگیدا هێز هەیە...

لە یەکێتی و یەک ریزیدا ژیان هەیە...

لە برایەتیدا بەختەوەری و کامەرانی هەیە...

لە دەوڵەت و حوکمداریدا سەلامەتی و ئاسایش هەیە...

دەست بگرن بە پەتی خۆشەویستی و یەکێتی و هێزەوە، سا بەڵکو رزگارتان بێت لە ناکۆکی و گرفت و لەمپەرەکان.

باش گوێم بۆ بگرن، بۆ ئەوەی شتێکتان پێ بڵێم..

میللەتەکەم بزانن، ئێمە خاوەن سێ گەنجینە و گەوهەری گران بەهاین، کە دەبێت پارێزگاریان لێ بکەین:

گەوهەری یەکەم: ئیسلامەتییە، کە بە هەزاران کەس لەو پێناوەدا قوربانیان داوە و خوێنە ئاڵ و گەش و بەنرخەکەیان بۆ سەرخستنی ئیسلام بەخشیوە...

گەوهەری دووەم: مرۆڤ دۆستییە، پێویستە لەسەرمان لە رێگەی پێشکەش کردنی خزمەتگوزاریە لۆژیکی و فیکری و مرۆڤ دۆستیەوە سەرنجی خەڵکان بۆ لای خۆمان کەمەندکێش کەین.

گەوهەری سێیەم: کوردایەتی و نیشتمانپەروەرییە، مەسەلەی نەتەوایەتی و نیشتمانپەروەری تایبەتمەندییەکی تایبەتی بە ئێمە داوە، ئەوانەی لەپێش ئێمە رۆیشتوون و بەرەو مەنزڵگا کەوتونەتە رێ و بەدەم خاک و خەڵکی خۆیانەوە بوون، ئەوانە بەهۆی چاکی و پاکی و خەمخۆری و پەرۆشیان بۆ میللەتەکەیان ناویان بە گەورەیی و پیرۆزی ماوەتەوە بۆمان.

پاشان بزانن بێدار و وشیاربن کە ئێمە سێ دوژمنی کوشندەمان هەیە بەردەوام دەیانەوێت بە چۆکماندا بێنن و لەناومان بەرن:

هەژاری: بەڵگەش بۆ ئەمە بوونی (40)هەزار کرێکاری کوردە لە ئەستەمبوڵ.

نەزانی و نەخوێندەواری: بەهۆی ئەم دووانەوە نابینیت لەنێوان هەر هەزار کەسدا کەسێک هەبێت موتاڵای رۆژنامە بکات و بیخوێنێتەوە.

دوژمنایەتی و ناکۆکی و جیاوازی دروست کردن: ئەمانە توانا و وزەی ئێمەیان بەهەدەر داوە، لەبەر ئەوە ئێمە بەردەوام پێویستمان بە ئاراستەکردن و پەروەردەیەکی راست و دروست هەیە، حکومەت لەبەر ئەوەی دادپەروەر و بەویژدان نییە زوڵم و ستەمی لێمان کردووە.

کاتێک ئەوەتان زانی، بزانن کە چارەسەری کێشە و گرفتەکانمان لە سێ شتدا خۆی دەبینێتەوە، دەبێت کاریان لەسەر بکەین و بیان پارێزین:

1- عیلم و مەعریفە و خوێندن.

2- هاودەنگی و خۆشویستنی خاک و نیشتمانمان.

3- ئەو کار و ئەرکەی لەسەر شانمان پێویستە خۆمان پێی هەستین و جێبەجێی بکەین، با وەک ئەو کەسانە نەبین کە دەستەوستانن و پشت بە هەوڵ و کۆششی کەسانی تر دەبەستن.

 

 

وەسیەتی کۆتاییم ئەوەیە:

بخوێنن.. بخوێنن.. بخوێنن

دەخیلتانبم یەکگرن.. یەکگرن..  یەکگرن..

شێخ سەعید *

 

 

تێبینی: ئەم وەسیەتنامەیە لە یەکەم ژمارەی رۆژنامەی (التعاون و الترقی الکوردیە) بڵاوکراوەتەوە کە لە ساڵی (1908) دەرچووە.

7月10日

قتل اصحاب الاخدود النار ذات الوقود اذ هم عليها قعود وهم على ما يفعلون بالمؤمنين شهود

الذكرى السنوية لمجزرة حلبجة
16-3-1988

 

 ذكرى مجزرة حلبجة

 ((قتل اصحاب الاخدود النار ذات الوقود اذ هم عليها قعود وهم على ما يفعلون بالمؤمنين شهود)) صدق الله العظيم

في 16 اذار من كل عام يحتفل الكرد في شتّى ارجاء العالم باحياء ذكرى فاجعة حلبجة حيث قام النظام البعثي في العراق بقصف هذه المدينة الصامدة بالاسلحة الكيمياوية الفتاّكة جواً وبرّاً ممّا ادّى الى استشهاد واصابة الآلاف وتشريد ما تبقّى من السكّان الآمنين الى ايران .

ففي صبيحة يوم 16/3/1988 قامت اسراب من طائرات النظام البائد بقصف المدينة المظلومة بالقنابل والصواريخ ومنها القنابل العنقودية والنابالم بشكل مركّز مما اجبر الكثيرين بالتوجه الى الملاجيء وفي عصر ذلك اليوم بدأ القصف الكيمياوي جوّاً وبرّاً وبدأت الطائرات البعثية الحاقدة بالقاء اطنان من القنابل المسمومة لتشكل سحابة قاتلة فوق اجواء المدينة المنكوبة لاختبار ما لديها من الخردل والسيانيد وغاز الاعصاب وغيرها من المواد الكيمياوية الفتاكة وعلى مرأى ومسمع من العالم والاقمار الصناعية التي كانت تراقب جبهات الحرب العراقية الايرانية آنذاك . تساند حملاتهم الشريرة بوابل من نيران وسموم مدافعهم الميدانية الثقيلة التي كانت تدك كل بقعة محرومة من عطايا القصف الجوي .

ان من حضر ذلك اليوم وشاهد تلك المجازر كان قد فهم من تفسير بعض الآيات القرآنية المباركة التي تذكرنا باهوال القيامة من تعرض الجميع للعذاب واحاطتهم بالمخاطر وكيف انه كان كل يريد ان ينجو بنفسه وتضع كلّ ذات حمل حملها ولقد شهدنا الكثير من المشاهد التي لا تنسى ابداً .

فكم من طفل بريء يتطلع الى مستقبل مشرق يعيش بين اهله الا ان نار الحقد قد احرق عينيه واطفأ ابتسامته البريئة وكم من طفل ما بقيّ له من ام واب واخ واخت بل واقرباء يحتضنونه . ففي احدى الملاجيء كان هناك العشرات قد استشهدوا وفي زاوية مظلمة من الملجأ او من المقبرة الجماعية كان هناك مشهداً مؤلماً حيث شوهد طفل يتحرك وبعد اكثر من اسبوع !! وكان امه قد فارقت الحياة وذهبت روحها الطاهرة الى الجنة الى الراحة الابدية ... الى حيث لا تجد فيها ظلم ولا قتل وكان الهدوء يسود الملجأ الا حركة هذا الطفل البريء الذي كان يمصّ اصبعه ليرزقه الله في انامله الصغيرة النظيفة بعدما لوّث البعثيون ما في المدينة الشهيدة من ماء وهواء حتى الحليب التي كان يشربها من ثدي امها . فعلم ان السائل الابيض التي كانت شريان الحياة قد تغير الى ممزوج السيانيد والخردل والاعصاب واحتضنه المخلصون من سكان المدينة ليفارق امه الى يوم يبعثون يتيما ليس له اب ولا ام ولا اخ ولا اخت فلا حول ولا قوّة الا بالله.

وفي مشهد مؤلم آخر وعلى قمة جبل (بالانبو) وحينما كان الناس ينوون النزوح الى ايران كان هناك شاب بالقرب من زوجته الراقدة على اوجاع المخاض وفوق المشهد اسراب من الطائرات تمطر الجبل بوابل من النار ففي كل ضربة يختبيء الزوج في حفرة آخر وبعد الضربة يعود وكانت الزوجة تصرخ من شدة القصف ومن اوجاع المخاض بل ومن توقيت وحظ المولود الى ان سمع صوت المولود بين اصوات محركات الطائرات ودوي الانفجارات وصيحات المشردين حينئذٍ تشجع الشاب بابوبيته واستجمع قواه وحمل زوجته والمولود متجهاً صوب الحدود .

ترى أي اسم ٍيناسب هذا المولود ؟!

ومن المشاهد المؤلمة الاخرى ان كثيرا من المصابين قد توجهوا صوب ينابيع المياه تشبثا بالماء لينجو من محرقة الغازات الكيمياوية الا ان القتلة قد افسدوا كل ما انعم الله عليهم من ماء وهواء ففي منبع ماء (مله قه وي ) بقرية (عنب ) كان هناك العشرات قد قضوا نحبهم رجالا ونساءا اطفالا وشيوخاً ،  وفي قرية عنب ذاتها كان هناك اكثر من (900) جثة لشهداء قد لجأوا الى بساتين وعيون قرية عنب .

كان الوقت ربيعا ولبست الارض كسوتها الخضراء وازينت بورود حمراء وصفراء والوان اخرى زادتها روعة وبهجة لكن شياطين القرن حولوها الى دمار واجواء مسمومة واختلطت الدماء الزكية التي سالت عن انوف واعين اطفال حلبجة باوراق الورود الملطخة بالسيانيد وهنا اتذكر الملحمة الشعرية للشاعر الكردي الايراني الذي وصف تلك المأساة باروع الصور وتساءل

من الذي راى متى واين .... تتساقط اوراق الشجر في فصل الربيع ......

واستمرت الحملات الى الحادية عشرة وثلاثين دقيقة مساءا بدون انقطاع وفي اليوم التالي ورغم خلو المدينة من الاحياء الا ان فراعنة العصر وابا جهل الزمان ما توقفوا عن ضربهم لهذه المدينة  الامنة من دون دفاع وبعد اسبوع لما عدنا الى مدينة  الاشباح كان الموت يحيط بنا من كل جانب ولا تجد غير المقنعين فترى المدينة خاوية على عروشها في كل مكان جثث للسكان الابرياء وكل ذي روح كان يعيش في هذه المنطقة المنكوبة فترى المساجد هدمت والمآذن كسرت اعناقها وفي حرمها رائحة سموم الموت والمصاحف مزقت او احرقت على اثر قصف هولاكو القرن وان المدارس ابيدت عن بكرة ابيها فليس هناك كراسي ولا سبورة ولا بناء بل و لاالاطفال والطلاب والطالبات فقد نفخت الطائرات بصيحاتها اجراس الاستراحة الابدية..

والآن وبعد مضي 16سنة على هذه الجريمة النكراء هناك اسئلة تطرح نفسها على الجميع تترد على السنة كل اطفال حلبجة وباليسان وبهدينان وعلى السنة كل اطفال كردستان اسئلة في صدور الثكالى تحلين بها ايتامهن وتدور في خاطر كل عجوز شيبتهم مرارة العيش اسئلة بسيطة مختصرة لكنها مرة كمرارة حياة البؤساء في هذه المنطقة المنسية .الان وبعد مضي فترة وجيزة على القاء القبض على صدام في هذا الجحر الضيق الذي ما بقي له غير هذا المكان من كل ما اغتصبه من قصور وفلل فاخرة وجروه بهذه الطريقة المشينة ذليلا مهينا

وهنا دور الاسئلة اما كان بالامكان ان يتحالف الحلفاء !معنا قبل وقوع كل تلك المجازر ؟!من الذي زوده بكل تلك الاسلحة ام انه ابتكره في مختبرات العوجة؟!لماذا تقومون بمسرحيات التفتيش عن الاسلحة الكيمياوية والمحظورة ؟!لماذا لا تفضحون الصفقات المخزية ولماذا لا تزورون حلبجة وباليسان و بادينان بل وكل الاراضي التي سموها محرمة؟! لماذا لا تقومون بتشريح صدور المصابين الذين يعانون من اتلاف الرئة وتريحونهم من معاناتهم اليومية ؟!

واذا كان بامكانكم القاء القبض عليه بهذه السهولة لماذا ما اقدمتم على ذلك قبل فوات الاوان وقبل وقوع تلك المجازر الاليمة ، كنا نعتقد قبل طرح الاسئلة باننا لن نتلق جوابا لذلك نشتكي الى الله سبحانه وتعالى ونضعه ليوم الميزان ونوجه دعواتنا الى كل الخيرين في العالم بان نجعل من هذه الايام يوم تضامن مع الشعب الكردي ... لنبدأ حملة اعمار وتضميد .

 

7月3日

http://aljazeera.net/NR/exeres/F1A35477-0DAE-4CD0-BFCA-07F664E18E07.htm#L4

أحمد منصور: في 18 يوليو 1988 أعلنت العراق عن قبولها لوقف إطلاق النار، في 8 أغسطس 1988 أعلن عن وقف إطلاق النار رسميا بين العراق وإيران بعد ثماني سنوات من الحرب المتواصلة التي وصفت بأنها أطول حرب نظامية في القرن العشرين. ما الذي أجبر صدام بعد ثماني سنوات من العناد ورفض إيقاف الحرب أن يقبل بوقف إطلاق النار؟
حامد الجبوري: هو منذ البداية بعد ميلان كفة الحرب لصالح إيران، من 1982، ودخول الإيرانيين، احتلاهم لشبه جزيرة الفاو ثم دخولهم واختراقهم الحدود العراقية في قاطع العمارة واحتلالهم قاطع الطريق الرئيسي بين بغداد والبصرة فكان الوضع يعني ابتدأ مخيفا بالنسبة للعراق ويحسب له ألف حساب يعني تماما كانت الكفة راجحة إلى كفة إيران، فبهذه الأثناء الولايات المتحدة شعرت بأن العراق على وشك الانهيار فتدخلت، كيف تدخلت الولايات المتحدة؟ الدستور الأميركي كما يبدو أو كما قرأت فيما بعد في الإعلام الأميركي، أن الدستور الأميركي يعطي صلاحية لرئيس الولايات المتحدة أن يأمر القوات الأميركية باشتباك في العالم مثل ما يسمونها rules of engagement قواعد الاشتباك، تعطيه صلاحية الدستور الأميركي يعطيه ثم يعرض الموضوع بعدئذ على الكونغرس وليس العكس، فهو كيف يظهر للكونغرس بعدئذ مبرر دخوله الحرب إلى جانب العراق؟ يجب أن يكون هناك بموجب قواعد الاشتباك يجب أن يكون نوع من التحرش أو الضربة العسكرية إلى قوة أميركية..

أحمد منصور: نعم، بترد اعتداء عليه.

حامد الجبوري: فترد حتى على الاعتداء، هذا الـ engagement صار الاشتباك هو بضرب طائرة عراقية من صنع فرنسي بصواريخ، أو صاروخ واحد إكزوزيت، على البارجة الأميركية في مياه الخليج، ستارك، وقتل فيها 37 بحار أميركي..

أحمد منصور: بترتيب أميركي عراقي؟

حامد الجبوري: بعدئذ تبين هذا الشيء لأنه اعتذرت رسميا العراق عن هذا الحادث أنه غير مقصود وذهب نزار حمدون اللي كان آنئذ وكيلا لوزارة الخارجية ذهب إلى واشنطن ودفع تعويضات لعوائل الضحايا، فلم يعد الأمر سرا.

أحمد منصور: لكن بعد ذلك يعلن أن إيران هي المعتدية وأميركا تدخل ترد على إيران؟

حامد الجبوري: فمن صار هذا رأسا الرئيس الأميركي، قبل أن يعلن من هي الجهة، أنه حدث اعتداء سواء من العراق أو إيران هذا مو هو المهم وإنما المهم أنه حصل اعتداء على قوات أميركية متواجدة في منطقة الخليج إذا دخل الحرب..

أحمد منصور: إلى جوار العراق.

حامد الجبوري: إلى جانب العراق، وحصل اللي حصل في قضية تحرير الفاو بعدئذ بعد الضغط الكبير الأميركي وإلى آخره.

أحمد منصور: أنت عندك إشارات أخرى أنه كان في تنسيق أميركي عراقي؟

حامد الجبوري: والله شوف، كنت في ذلك الوقت أنا سفير في سويسرا فصادف عيد الاستقلال السويسري يوم 4/9 أتذكر..

أحمد منصور: 4 سبتمبر.

حامد الجبوري: مو؟ 4 سبتمبر، هذه عام..

أحمد منصور: 1987.

حامد الجبوري: 1987، يعني قبل وقف العمليات، فكانت هناك سفيرة في سويسرا أميركية، هذه كانت هي المشرفة على الحملة الانتخابية للرئيس الأميركي رونالد ريغن فكافأها عينها سفيرة في سويسرا، فأنا دخلت حقيقة بس أنا قلت يمكن تقابلني بجفاء لأنه لسه بعد الدماء الأميركية حارة بعدها في حادث، ففوجئت بالسفيرة تصافحني بحرارة وتقول لي بالعبارة Mr. Ambassador well done

أحمد منصور: عجيب!

حامد الجبوري: والله العظيم.

أحمد منصور: طيارة من عندكم ضاربة البارجة عندهم وقتل 37 بحار وتقول لك well done!

حامد الجبوري: تقول لي well done Mr. والله..

أحمد منصور: كم هي قذرة لعبة السياسة هذه!

حامد الجبوري: شايف!

أحمد منصور: يعني لعبة السياسة فيها ألاعيب لا تتخيل.

حامد الجبوري: فوجئت، well done!، هذا اللي أيضا إحدى المؤشرات اللي خلتني حقيقة أقول، وطبعا بعدين قرأت في وسائل الإعلام الأميركية في إحدى المجلات نيوزويك أو كذا، كاتبين هذا موضوع الـ rules of engagement والصلاحيات الدستورية للرئيس وإلى أخره وشرحوا الموضوع.

أحمد منصور: في تقديرات مختلفة أن خسائر العراق من الحرب كانت 105 آلاف قتيل، ثلاثمائة ألف جريح..

حامد الجبوري: (مقاطعا): كام، كام؟

نتائج الحرب العراقية الإيرانية ومصير الجيش العراقي



أحمد منصور: 105 آلاف قتيل، ثلاثمائة ألف جريح، خزينة العراق تبخر كل ما فيها، زادت ديون العراق عن أربعين مليار، الكويت لوحدها كان لها أربعين مليار، الاتحاد السوفياتي 11 مليار، ديون للغرب 35 مليار، دخل العراق نفسه من النفط خلال هذه الفترة 180 مليار دولار تبخر أيضا على حساب حصيلة عام 1980، 26 مليار دولار في السنة، تبخر كل هذا وكانت خسائر العراق فادحة.

حامد الجبوري: جدا، جدا فادحة، جدا.

أحمد منصور: الأخطر من ده، الجيوش التي تعود من الحروب يكون لها مشاكل كبيرة جدا، كيف كان يفكر صدام في التعامل مع الجيش العائد من الحرب؟

حامد الجبوري: أنا ما أعرف إذا ذكرت لك أو لا، كنت وزير خارجية بالوكالة، أيضا، فهذه والله أتذكر يمكن عام، أوائل الثمانينات..

أحمد منصور: 1982؟ 1983؟

حامد الجبوري: يعني أعتقد بعد الانكسار في.. يعني 1983..

أحمد منصور: 1983.

حامد الجبوري: 1982، هكذا، فحضرت اجتماعا للمجلس الأعلى للأمن الوطني أو للأمن القومي كما يسمونه..

أحمد منصور: ده كان مين اللي بيحضره ده؟

حامد الجبوري: اللي هو الرئيس، وزراء الداخلية والدفاع والخارجية زائد مدير المخابرات العامة اللي كان هو برزان كان حاضرا أيضا في هذا الاجتماع اللي حضرته، اليتيم اللي حضرته أنا، كان البند الوحيد على جدول الأعمال هو كيفية التعامل مع الجيش العراقي بعد نهاية الحرب مع إيران. وصار حديث استمر إلى ساعات..

أحمد منصور: أهم ما فيه؟

حامد الجبوري: أهم ما فيه أن المشكلة الكبيرة اللي رح تواجه الحكومة العراقية، القيادة العراقية بعد نهاية الحرب أن هذا الجيش العرمرم اللي أكثر من مليون يجي يرجع إلى ثكناته في العراق ففي خيارين فقط أمام القيادة للتعامل مع هذا الجيش، إما تسريح معظمه وحينئذ تدفع رواتب تقاعد، مو فقط هذه، في ميزانية متهاوية مثلما ذكرت أنت اللي كان 14مليار منها يدفع لتسديد الديون، خدمات الدين..

أحمد منصور: فوائد الديون.

حامد الجبوري: فوائد الدين. المشكلة الأساسية أيضا الأخرى أن العمالة غير موجودة، فرص العمل..

أحمد منصور: غير موجودة.

حامد الجبوري: شبه معدومة كانت.

أحمد منصور: الدولة كلها كانت مجيشة للحرب.

حامد الجبوري: الحقيقة بوجود العمالة المصرية، يعني في ذلك الوقت كان موجود مو أقل من ثلاثة ملايين عامل من الأخوة المصريين.

أحمد منصور: الباقي العراقيين في الجيش.